ANTİ MÜLLERİAN HORMON 

Yazan /

AMH Nedir?

AMH, Anti-müllerian hormon kelimesinin kısaltması olarak kullanılır. Üremeyi sağlayan hormonlardan biridir. AMH hem erkeklerde hem de kadınlarda bulunur. Anne karnında salgılanmaya başlar. AMH, rahimdeyken bebeğin cinsel organlarının gelişmesinde önemli bir rol oynar. AMH erkeklerde sperm üretimini düzenlerken, kadınlarda ise yumurta folikül seçiminde rol alır.  Yumurtalık rezervindeki yumurtaların içinde bulunduğu, preantral foliküllerden hangisinin olgunlaşarak antral foliküle dönüşeceğinin belirlenmesinde de rol oynar. Kısaca, AMH kadınlarda hangi yumurtanın, ne hızla olgunlaşacağını belirler.

Yumurta sayısı yaş ilerledikçe azalır ve genellikle 45-50 yaş aralığında menopoz sürecinin başlamasıyla birlikte bütün yumurtalar tüketilmiş olur. 

AMH Testi Nedir?

Her kadının üreme fizyolojisi farklıdır. Genetik faktörler, çevresel faktörler ya da geçirilmiş yumurtalık cerrahileri kadınların yumurtalıklarını etkiler. Bu gibi sebeplerle daha erken yaşlarda yumurtalık rezervi azalabilir. Kadınlarda AMH testi, yumurta rezervini saptamak için yapılır. Daha yüksek AMH seviyeleri, daha fazla yumurta ve daha yüksek bir yumurtalık rezervi anlamına gelirken, Daha düşük AMH seviyeleri, daha az yumurta ve daha düşük bir yumurtalık rezervi anlamına gelir. Azalan bir AMH değeri hamile kalmak için kısa bir süreniz kaldığınızın habercisidir. 

AMH seviyesi, adet dönemine göre, gün içinde farklı saatlere göre, ya da aydan aya farklılık göstermez ve de değişmez. Kandaki östrojen hormonu seviyesinden etkilenmez. AMH östrojen, inhibin B ve FSH hormonlarına göre çok daha güvenilir. Yumurtalık fonksiyonlarının değerlendirilmesinde ve tüp bebek kararının verilmesinde günümüzde çoğunlukla FSH yerine AMH testi yapılır. Yapılacak bir ultrasonografiyle de düşük yumurta sayıları da önemlidir. 

Üreme çağındaki kadınlar için son derece önemli olan anti müllerian hormon düzeyinin ölçüldüğü AMH testi sonucu, kişinin ne zaman menopoza gireceği hakkında net bir bilgi vermese de yumurtalık rezervinin durumu hakkında veya farklı bir deyişle, doğurganlığın değerlendirilmesinde önemli bilgi sunar. Ancak yaş ilerledikçe AMH düzeyi yavaşça düşer. AMH seviyesinin düşük olması, menopoz döneminin yaklaştığının habercisidir

AMH Testi Hangi Durumlarda Yapılır?

AMH testi adet düzensizliği yaşayan kadınlarda (adet yoğunluğunda azalma ya da adet aralarında uzama), gebe kalamayan İnfertilite hastalarında yumurtalık rezervinin kontrolünde kullanılır.

 Literatürde, endometriozis, önceden yumurtalık cerrahisi, kemoterapi, radyasyon tedavisi, sigara ve otoimmün bozukluklar gibi zayıf yumurtalık rezervi için risk faktörleri olan 30 yaşın altındaki genç kadınlarda AMH testinin yapılması önerilir.

AMH bize rezervi değerlendirirken yardımcı üreme teknikleri kapsamında izleyeceğimiz süreci belirlememiz de yol göstericidir. Önceliğimiz tüp bebek mi? aşılama mı? 

Tüp bebek hastalarında kullanılacak ilaç dozunun ayarlanmasında AMH değerine ihtiyacımız vardır. AMH dozu düşük olan hastalarda daha yüksek ilaca ihtiyaç duyulurken, AMH seviyesi yüksek olan hastalarda daha az ilaç kullanılır. Sonuçta ilaç dozunu ayarlamak için AMH değeri bize yol gösterir. 

AMH bir kadının menopoza girme sürecinin takibinde de kıymetlidir. Ailesinde erken menopoz öyküsü olan kadınlarda, kanser nedeniyle kemoterapi ve radyoterapi alan hastalarda da yumurtalık rezervinin takibi için gereklidir.

Eğer bekar bir kadının AMH değeri düşükse ve yakında evlilik planı yoksa, kadının anne olma şansını kaybetmemesi için yumurta dondurma işlemi yapılır.

AMH Hormonu Normal Değeri Kaç Olmalıdır?

Öncelikli AMH testinin güvenilir bir laboratuvarda çalışılması gerekir.

AMH seviyeleri yaşınıza göre değişir. Kadınlarda AMH seviyeleri ergenlik döneminde yükselmeye başlar ve 25 yaş civarında zirve yapar. Bundan sonra AMH seviyeleri doğal olarak düşer.

Ortalama: 1,0 ng/mL ila 3,5 ng/mL arasında.

Düşük: 1,0 ng/mL’nin altında.

Çok düşük: 0,4 ng/mL.

Doğurganlık çağındaki bir kadından, menopoza doğru yaklaştıkça serum AMH değeri azalır. Özellikle 35 yaşın altındaki kadınlarda AMH düşüklüğü erken menopoz belirtisi olabilmektedir.

Yaşınız için iyi bir AMH seviyesi nedir?

AMH seviyeleri doğal olarak yaşla birlikte düşer, bu nedenle 30’lu, 40’lı ve 50’li yaşlarda daha düşük bir yumurtalık rezervi görmek normaldir.

her yaş için ortalama AMH seviyeleri 

25 yaşında: 3,5 ng/mL.

30 yaşında: 2,5 ng/mL.

35 yaşında: 1,5 ng/mL.

40 yaşında: 1 ng/mL.

45 yaşında: 0,5 ng/mL.

Öyleyse normal bir AMH değeri kaç olmalıdır. 

Kadında AMH değerinin 1 ng/ml’in üzerinde olması normal yumurtalık rezervinin olduğunu gösterir. Daha yüksek AMH seviyeleri her zaman iyi bir şey değildir. AMH değerinin 3.5 ng/ml’nin üzerinde olması ise fazla yumurtalık rezervi olduğunu gösterir. Fazla yumurtalık rezervi yani AMH yüksekliği  en sık polikistik over sendromlu (PKOS) hastalarda görülür. Polikistik over sendromu (PKOS) da AMH düzeyi normal değerden 2 ila 3 kat fazladır.

AMH Düşüklüğü Gebeliğe Engel mi?

AMH değerinin düşük olması bir kadının hamile kalıp kalamayacağını göstermez. Sadece yumurtalık rezervinin az olduğunu bize gösterir. AMH düşüklüğü gebe kalmayı zorlaştırır. Ne var ki tek başına gebe kalmaya engel bir gösterge değildir. Çocuk sahibi olmak isteyenlerin bebek şansını kaybetmemesi için zamanın daraldığını gösterir. Düşük AMH düzeyleri yumurtalıkların yetersiz cevap vermesi, embriyo kalitesinin düşük olması ile ilişkilendirilebilir.                                                                                                            

 AMH Düşüklüğü Ne Demek?                                                     AMH seviyesinin düşük olması yumurtalık rezervinin az olduğu anlamına gelir. Yapılan çalışmalarda AMH değerinin 1 ng/ml den az olması kötü over rezervinin olduğunu gösterir. 

Hamilelik İçin AMH Kaç Olmalı?

AMH bir kadının hamile kalıp kalamayacağını göstermez. Hamile kalmak için AMH değeri şu olmalıdır diyemeyiz. Yumurta rezervinin iyi olması gerekir. AMH değeri >1 ng/ml olan kadınlar daha rahat gebe kalabilir.

AMH Kaç Yılda Düşer?

AMH kadında ilerleyen yaşla beraber yavaş yavaş azalır. AMH 0.01 değerinde iken artık menopoz yaklaşmış ve 3-5 yıla menopoza girileceğini gösterir. 

AMH Bir Yılda Ne Kadar Azalır?

Cerrahi bir menopoz yaşanmadıysa ya da radyoterapi ve kemoterapi alınmadıysa AMH birden düşmez. Yavaş yavaş azalır. Yapılan çalışmalarda AMH değeri 1 yılda ortalama 0.1-0.2 ng/ml azalır.

AMH Düşüklüğünde Hangi Başka Testler Yapılmaktadır?

Kısırlık ya da erken menopoz endişesi ile başvuran hastalarda E2, FSH ve AMH testleri uygulanabilmektedir. 

AMH Testi Düşük Çıkarsa Ne Olur?

Gebelik planı olan hastalarda AMH değeri düşük çıkarsa gebe kalmayı ertelememesi öncelikli öneridir. Ancak gebelik planı henüz olmayan ya da bekar olan hastalar içinse yumurta dondurma adı verilen bir işlem olan ve yumurtaların dondurulup ileride kullanılmak üzere saklandığı yöntem bu kişiler için faydalı olacaktır.

AMH Düşüklüğü Neden Olur?

  • Kadın yaşının ilerlemesi,
  • Geçirilmiş yumurtalık cerrahileri,
  • Genetik ve çevresel faktörler,
  • Ağır sigara içimi,
  • Kemoterapi ya da radyoterapi uygulanmış olması
  • Sağlıklı beslenmeme ve yoğun stres 

AMH Düşüklüğü Belirtileri Nelerdir?

Adetlerde düzensizlik olarak kendini gösterir. Kadınlarda yumurtalık rezervi azaldıkça adet araları birbirine yaklaşır. Rezerv azalması ilerledikçe premenopoza doğru bir geçiş gözlenir. Bu dönemde de adet araları açılır. Dolayısıyla AMH düşüklüğü olan olgularda karşılaşılan en önemli belirti adet düzensizliğidir. En yaygın iki semptom kısırlık ve düzensiz veya atlanan adet döngüleridir.

AMH Testi Adetliyken mi Yapılır?

AMH testi kandan bakılmaktadır. Menstrual siklusun herhangi bir gününde yapılabilir. Adet döneminde bakılması gerekmez. 

Yumurta Rezervi Düşüklüğü Tedavisi Var mıdır?

Günümüzde AMH yı artıracak net bir tedavi yöntemini söyleyemeyiz. Prematür menopoza doğru yol alan bu hastalarda bebek isteği varsa, IVF önceliğimizdir. Ancak bir kadın yumurta rezervinin düşük olduğunu biliyor ve yakın bir dönemde gebe kalma planı yoksa kendisine yumurta dondurma işlemiyle önlem alabileceği anlatılmalıdır.

Yumurta rezervini yükseltecek tedavi yöntemleri sorgulanmakta ve yeni tedavi yöntemleri araştırılmaktadır. Bütüncül tıp yaklaşımları ile destekleyici tıp çalışmaları, yumurtalık hücrelerinin mitokondrilerinin desteklenmesi ile güzel sonuçlar alınmıştır. Bu hastaların yaşam tarzlarını değiştirmeleri gerekir. Sigara, alkol kullanımı ve bağımlılık yapan fazla kahve tüketiminden uzaklaştırılmalıdır. 

Fast food tarzı bir beslenme, hazır paket gıda tüketimi, doymuş yağ asitleri ağırlıklı bir beslenme alışkanlığı yumurta rezervini düşürmektedir. Ancak unutulmamalıdır ki yumurta rezervi düşük olan kadınlar kendiliğinden de hamile kalabilir. Ancak vakit kaybetmektense uygun tedavi protokolleri ile süreci hızlandırmak gerekebilir. 

Yumurta Rezervine Ne İyi Gelir?

Yumurta rezervini artırmasa da yumurta kalitesini destekleyen ve hücre yaşlanmasını geciktiren çeşitli ilaçlar önerilebilmektedir. DHEA, folik asit, D, A ve E vitamini, Koenzim Q10, N-asetil cystein, Melatonin, Resveratrol gibi destek tedavileri kullanılır. 

Yaşam tarzını, beslenme alışkanlığını değiştirmek ve dönüştürmek gerekir. Düzenli egzersizler, gerekli takviyeler ve var olan stresi uzaklaştırmak gerekir. Vücudumuzda kronik enflamatuvar bir süreç varsa buna yönelik destekleyici majör ve vajinal ozon tedavisi kullanılabilir.

Yumurta Rezervi Düşük Kadınlara Uygulanan PRP Tedavisi Nedir?

PPR tedavisinin henüz güncel uygulamalarda çok fazla geçerliliği bulunmamaktadır. Ancak bu konuda çok fazla çare olmadığı için alternatif yöntemler arasında kullanılmaktadır. Aslında PRP yöntemi ortopedi ve plastik cerrahide uzun yıllardır kullanılan bir yöntemdir. Kadın doğum dünyasında PRP henüz deneme sürecindedir. 

Dr. Sebahat Turan 

Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı 

0312. 285 3000

www.doğaldoğummerkezi.com

www.doğaldoğumankara.com

               Referanslar:

  • Faddy MJ, Gosden RG, Gougeon A, Richardson SJ, Nelson JF. Accelerated disappearance of ovarian follicles in mid‐life: implications for forecasting menopause. Hum Reprod. 1992; 7: 1342– 6.
  • Scheffer GJ, Broekmans FJ, Dorland M, Habbema JD, Looman CW, te Velde ER. Antral follicle counts by transvaginal ultrasonography are related to age in women with proven natural fertility. Fertil Steril. 1999; 72: 845– 51. Crossref CAS PubMed Web of Science®Google Scholar
  • Lie Fong S, Baart EB, Martini E, Schipper I, Visser JA, Themmen AP, et al. Anti‐Müllerian hormone: a marker for oocyte quantity, oocyte quality and embryo quality? Reprod Biomed Online. 2008; 16: 664– 70.
  • Broer SL, Eijkemans MJC, Scheffer GJ, et al. Anti-mullerian hormone predicts menopause: a long-term follow-up study in normoovulatory women. J Clin Endocrinol Metab. 2011;96:2532–2539. [PubMed] [Google Scholar]
  • van Asselt KM, Kok HS, van Der Schouw YT, et al. Current smoking at menopause rather than duration determines the onset of natural menopause. Epidemiology. 2004;15:634–639. [PubMed] [Google Scholar]
  •  Devika Gunasheela, Rajaam Murali, Lohith Chengappa Appaneravanda, Brigitte Gerstl, Arun Kumar, Nishanthini Sengeetha, Hita Nayak, and P. M. Chandrikadevi1

Author information Article notes Copyright and License information Disclaimer       Clin Endocrinol Metab, Age-Specific Distribution of Serum Anti-Mullerian Hormone and Antral Follicle Count in Indian Infertile Women,  J Hum Reprod Sci. 2021 Oct-Dec; 14(4): 372–379. Published online 2021 Dec 31. doi: 10.4103/jhrs.jhrs_65_21

Loes M E Moolhuijsen 1, Jenny A Visser 1 Anti-Müllerian Hormone and Ovarian Reserve: Update on Assessing Ovarian Function, Affiliations expand, 2020 Nov 1;105(11):3361-3373. doi: 10.1210/clinem/dgaa513. PMID: 32770239

Anti-Müllerian hormone: ovarian reserve testing and its potential clinical implications. 2014 Sep-Oct;20(5):688-701. doi: 10.1093/humupd/dmu020. Epub 2014 May PMID: 24821925,  DOI: 10.1093/humupd/dmu020

            doi: 10.1093/humrep/dew032. Epub 2016 Mar 9.

Yorum bırakın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Scroll to Top