Gebeyle doğumda hipnoz çalışırken geçmiş çok kıymetlidir. Bilinç dışının derinlerindeki saklı anılar deneyimli bir terapistle çalışılmalıdır. Bu süreçte terapistin iyi bir dinamik analitik hipnoterapi bilgisine ihtiyacı vardır. Anılarda korkuyu tetikleyen pek çok duyguya ulaşılabilir. Geçmiş yaşamın karanlıkları bazen bir bir aydınlanır.
Hipnoz yapılan bir doğum deneyiminde, anneler bazen hipnozu uyumakla eşdeğer görürler. Bebeklerini dünyaya getirirken her şeyi hatırlamak isteyebilir ya rahmin kasılmalarını hissedip, ağrıyı hissetmek istemeyebilir ya da hiçbir şeyi hatırlamamak isteyebilir. Belki de bebeğinin ilk ağlamasını duymakta kendisi için yeterli olabilir. Sonrasında uyumak isteyebilir.
Gebe doğum eyleminde pasif olmaktan çok bazen kontrolü ve gücü elinde tutmak ister. Doğum anı pek çok kadın için bir başarı deneyimi olarak algılanabilir. Doğumla değil de sezaryenle noktalanan bir son, doğumu başarı olarak gören bir anne için doğum travması sebebi bile olabilir. Bunların terapi seanslarında çok iyi çalışılması gerekir. Sonuç odaklı değil süreç odaklı telkinlerin ya da terapilerin yapılması önerilir. Daha önce doğum yapmış olduğu doğum deneyimini coşku ile hatırlayan bir anneye de telkin verilirken bunlar göz önünde bulunmalıdır.
Doğumdan önce hipnoterapi çalışılmayan bir gebede, doğum travayı esnasında ağrı ızdırap olarak algılandığında ve kasılmalara dayanamadığında hızlı hipnoz indüksiyon teknikleri kullanılabilir. Bu durumda karşılaşılan en büyük sorun gebeye hipnoz yapıldıktan sonra yeterli derinliğin sağlanamaması olabilir.
Doğumda, kadın doğum hekiminin kendisi tarafından yapılan hipnoz uygulaması en güvenilir ve sağlıklı olandır. Doktoru, gebenin daha ilk muayenesinden beri takibini yapar, bütün sorumluluğunu üstlenir ve gebe ile ilişkisini güven üzerine kurar. Doğum eyleminin vakti saati belli olmaz. O esnada ortaya çıkabilecek sıkıntıları ve komplikasyonları yakından takip edebilen güvendiği bir doktor ile doğuma gitme düşüncesi, hipnoz yapacak kişinin hep yanınızda olduğu gerçeği, gebenin hipnoz olabilme potansiyelini artırır. Doğum uzmanı aynı zamanda hastayla korumacı ebeveyn rolüne girdiği için de verdiği telkinler çok daha güçlü etki yapar.
Doğumu gerçekleştirecek doktorun hipnozla ilgisi yoksa ya da bu alanda yeterli eğitime ve deneyime sahip değilse, işlemleri gerçekleştirmek için bu alanda eğitimli bir psikolog ya da anestezi doktorundan destek alabilir. Ama bu destek hastanın güvendiği doktoru kadar etkili olmayabilir.
Pek çok kadın hastalıkları ve doğum uzmanı doğum travayında canı pahasına da olsa çekilme davranışları sergileyen doğum yapmamak için direnen endişeli, gergin ve korkak gebelerle karşılaşmış ve mesleki olarak çok bunalmıştır. Genel olarak dış görünüşü itibarı ile sakin duran bir gebe her zaman doğumu çok rahat karşılayabileceği anlamına gelmez. Pek çok kişi kendini kontrol etse de doğuma dair korku ve endişelerini bastırsa da doğum zamanı bir disosiyasyon anı olup bütün bu korkularla yüzleşme anıdır ve işte orada panik atağın maksimumda yaşandığı bir dönemle karşılaşılır.
Doğum ağrılarının çok yoğun ve ızdırap olarak hissedilmesi, doğum travayı döneminde yaşanan anksiyete ve stres doğumda disosiyasyon sebep olmaktadır. Bu durumda annede doğum sonrası stresi tetiklemektedir. Hipnoz kullanımıyla hastanın ağrıdan uzaklaştığı değil, ağrıyı altta yatan ego durumlarıyla değiştirdiği ima edilmektedir. Burada ağrı saklanmıştır. Hipnoterapi çalışılan gebelerde ağrı altta yatan ikinci bir EGO durumuna aktarılarak gebe travayda ağrıyı hissetmez.
Gebe eğer planlı bir sezaryen olacaksa ameliyat öncesi yapılan hipnoz çalışmaları ile gebede rahatlama ve korkudan uzaklaşma sağlanır. Böylece gebe geceyi rahat ve huzurlu geçirerek ertesi günü gireceği operasyona çok daha az stresle girmesi sağlanacaktır. Post op bakım odasındaki gerginliğini de azalacak ve kendini daha güvende hissedecektir. Bebekle buluşması da daha rahat ve huzurlu olacaktır.
Daha önce geçirilmiş kötü doğum öyküleri, bebek kayıpları, ameliyathanede ya da doğumhanede yaşanmış travmalar kişide yeniden bunların olumsuz duygu ve düşüncelerini tetikleyebilir. Doğum sonrasında bunlar gebelerde travmaya yol açar. Bu gebelerde sadece doğum değil, doğum bozucu predispozan faktörler gebelerde psikiyatrik semptomların oranını artırır. Bu konulardaki çalışmalarda doğum sırasında ağrı kontrolünün ve iletişim için post travmatik öykünün alınması ve gebeye sosyal desteğin sağlanması doğumla ilgili beklentilerin pozitif olmasını sağlamaktadır.
Gebenin doğum deneyimi, tecrübesi, kendi geçmişi son dönem gebelik anksiyetesini etkileyebilir hatta bu doğum sonrasında bile etki yaparak doğum sonrası travmayı tetikleyebilir. Bu annelerde doğum sonrası güvensizlik ve yetersizlik hisleri olabilir.
Kaygıyı uyandıran temel etken, işaretler ya da olaylar değil, kişinin o olaylarla ilgili tehlike algısı ve bu algıdan doğan korkusudur. Bu olay ve işaretler genellikle bilinç dışındaki acı verici bir anıya giden kestirme yol işlevi görür. Kişi kendini tehlikede ve acı verici bir şeyi deneyimliyor gibi hissedebilir. Yapılan çalışmalarda, daha önceki doğumunda travma geçiren anne, bir sonraki doğumunda da tekrar travmaya maruz kalır. Gebelik süresince daha önceki travmatik doğumların hafızadan silmesi gerekir. Hastalar ilk kaygıdan sonra sürekli kaygılı olma üzerine düşünme alışkanlığı geliştirip sonunda kaygı hissetmekten kaygılanmaya başlarlar.
Doğum uzmanının hipnotik yöntemler konusunda eğitimsiz olması, bu konuda eğitimli bir anestezi uzmanın da bulunamaması durumunda, en uygun yaklaşım bu süreci yönetebilecek vasıfta deneyimli bir psikolog, psikiyatrist ya da psikoterapist ile çalışmak olabilir. Amaç korkmuş huzursuz gebe kadınlarla ilgilenerek olabildiğince doğumu daha huzurlu bir hale getirebilmektir. Bu uzman doğum ekibinin bir parçası haline gelir ilgilenmesi gereken hastaya son dakikaya kadar gerekeni yaparak gerekli düzeni sağlar.
Dr. Sebahat Turan
Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı
0312. 285 3000
www.doğaldoğummerkezi.com
www.doğaldoğumankara.com