Doğum, kadın ve ailesi için çok özel bir deneyimdir. Bugün bilinen ve tanımlanan en kuvvetli ağrılardan biri doğum eylemi sırasında yaşanan ağrıdır.
Anne adayının yaşı, sosyokültürel yapısı, doğum sayısı, doğuma inancı, doğum için hazırlık yapıp yapmadığı, çevrenin desteği, pozitif doğum algısı gibi faktörler ve doğal doğum anne adayının doğum ağrısını algılamasını ve baş etme düzeyini etkileyebilmektedir
Doğumda ağrı olacak hissi, kadının doğum eylemine yönelik algısını da olumsuz etkilemektedir. Gebelerin doğum sürecinde yaşadığı korku ve anksiyete pelvik kasların gerilmesine yol açar. Bu kaslarda gerginlik artar ve doğum eylemi giderek daha da uzar. Gebe ağrı ile baş edebileceği özgüvenini kaybederse doğum ağrısını kontrol altına alabilme gücü de kaybolur. Doğum süreci korku ve ankisieteye esir olur.
Doğum sürecinde nonfarmakolojik ağrı kontrol yöntemi kullanımı günümüzde giderek artmaktadır. Burada ilaç kullanmadan kadının gevşemesine ve rahatlamasına yardımcı olan, tamamen ağrının en az algılanmasını sağlayan, pozitif düşünmeyi destekleyen yöntemler doğal doğumun temel çalışmaları arasındadır.
Masaj, doğum ağrısını azaltmada kullanılan en eski yöntemlerden biridir ve doğumda rahatlamayı sağlamak için vücudun belli noktalarına uygulanan tensel dokunmalardır, bu tensel dokunmalar aynı zamanda zihinsel rahatlamaya yol açmaktadır. Masajla sadece ağrı duyusu bloke olmaz beraberinde kaslarda rahatlama ve gevşeme sağlanır. Masaj teknikleri bilindiğinde ağrı duyusu üzerinde güçlü kontrol sağlanır. Gebelikte ya da hamilelikte sırta, boyuna, omuzlara, ayaklara, ellere ve vücuttaki tüm kas gruplarını rahatlatmak için uygulanabilir.
Doğum travayında yapılan masaj sayesinde kan dolaşımı hızlanır ve kaslarda spazm çözülerek gebe rahatlar ve gevşeme artar. Ağrı hissinin azalır. Kaslarda spazmın çözülmesiyle ve fiziksel aktivitede artar. Gebenin dikkati başka yöne çekilir. Genel bir rahatlama sağlanır. Gevşeme ve rahatlama sağlanınca anne ve fetüsün oksijen ihtiyacı azalır. Doğumun kısaltır daha rahat bir doğum yaşanırken, hastanede kalış süresi azalır. Masaj uygulaması, vücutta serotonini ve dopamini artırır, norepinefrin ve kortizol seviyesini düşürür. Yine beta endorfin salınımını artırır, derideki dokunma reseptörleri uyarılarak ağrının dar bir alanda lokalize olması sağlanır, ağrı eşiği yükseldiği için ağrı sinyalinin beyine iletimi engellenmiş̧ olur.. Beraberinde ödem ve inflamasyonu da azaltır. Doğumun aktif fazına girildiğinde uygulanan doğum masajı doğumun ikinci evresini kısaltır. Annenin olumlu bir doğum deneyimi yasamasını sağlar. Böylece doğumdaki memnuniyetin artığı gözlenir.
Doğum travayında farklı masaj teknikleri uygulanabilir. Böylece masajın etkisi daha da artırılabilir. Sıcak ve soğuk uygulama ile yapılan masajlar, aromaterapinin masaja eklenmesi ile gevşemenin daha da artması. Efloraj masajı belki, akupresör masaj ve ayak masajları ağrı duyusunu ve doğum ağrısını azaltır. Böylece ağrının non farmokolojik yöntemlerle kontrol altına alınması doğumda ağrı ve ankisieteyi azaltır. Ağrısı azalan gebenin doğumda kontrol duygusu artar. Gebe doğumda ağrıyla baş edebileceğini keşfeder ve kendine olan güveni artarak cesaretlenir. Doğuma karşı duygu durumu pozitif yönde değişir.
Sıcak masaj tekniği ile kas spazmı ve kas gerginliği yumuşar. Sinir uçlarındaki baskı ve gerilme gibi etkileri azaltıp analjezi sağlar. Vazodilatasyon ile kanın viskozitesi azalır, kan dolaşımı artar bu da analjezi etkisi yapar. Isı reseptörleri aracılığı ile ağrıyı inhibe eden refleksleri harekete geçirir. Yüzeyel sıcak uygulama vajinal doğumun birinci evresinde bel ağrılarını rahatlatmak, doğumun ikinci evresinde ise perine ağrısını azaltmak ve perineyi travmalara karşı korumak amacıyla kullanılır. Perineal sıcak uygulama bebek başının inişi sırasında yaşanan perineal ağrıyı azaltmaktadır. Doğum uygulamalarında annelerin sıcak perine masajından memnuniyetleri oldukça fazladır.
Soğuk uygulama ile yapılan masajlarda kas spazmını ve ödemi azaltır, kalın çaplı sinir liflerinin stimülasyonu ile derinin duyarlılığını azaltarak, ağrının hafif hissedilmesini sağlar. Buz masajı doğum ağrısını hafifletmektedir. Ayak masajı ile birçok refleks nokta uyarılır ve doğum eylemi daha kolay geçer.
İlaç dışı teknik uygulamaları ve özellikle de masaj desteği gebelerin doğum korkusu ile başetmelerine yardımcı olur. Böylelikle doğum ağrısını algısı azalır. Masaj teknikleri sıcak – soğuk uygulamaları, aromaterapi, refleksoloji ve yüzeysel dokunmanın doğum ağrısıyla başa çıkmada etkili bir girişimdir ve güvenle kullanılabilir. Bu uygulamalarda annenin doğumdaki memnuniyet düzeyini artırır.
Sonuç̧ da doğum ağrısı kadınlar için önemli bir deneyimdir.
Gebenin fiziksel ve psikolojik bakım gereksinimlerini karşılamak, gebenin doğum ağrısıyla baş etmesine yardımcı olmak, doğum kalitesini yükseltmek ve doğumdan memnuniyetini artırarak olabildiğince sorunsuz çıkması amacıyla uygulanır.
Dr. Sebahat Turan
Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı
0312. 285 3000
www.doğaldoğummerkezi.com
www.doğaldoğumankara.com