Smear testi ilk kez 1930’lu yıllarda Yunanlı bilim adamı “George Papanicolaou” tarafından uygulandığından onun ismine ithafen “PAP Smear” olarak da adlandırılmaktadır.
Smear testi nedir?
Smear rahim ağzı kanserini tarama testidir. Yani, rahim ağzı kanseri ve rahim ağzı kanseri öncü lezyonlarının daha erken tespitini sağlar. Böylece erken teşhis etkili ve basit yöntemlerle tedavi edilir. Rahim ağzı kanseri görülmesi sıklığı azalır. Preinvazif lezyonların varlığı ve kolay erişilebilir bir organ olması nedeniyle de erken teşhise uygun bir hastalıktır.
Smear testi neden yapılır?
Smear testinin yapılma amacı; erken dönemde kanser gelişmeden rahim ağzında daha hücre değişikliği düzeyinde hastalık yakalanır ve ileri tetkik yani biyopsi için aday hastalar belirlenir. Böylece rahim alınmadan doğurganlık da korunarak tedavi yapılabilir. Ayrıca hücrelerin değerlendirilmesinin yanı sıra mantar ve bazı bakteriyel enfeksiyonların saptanmasına da yardımcıdır
Pek çok kanserde olduğu gibi, rahim ağzı kanseri uzun yıllara yayılarak sinsi ilerleyebilir. Kanser öncesi lezyonlar klinik bulgu vermezler. Hastalık kansere dönüşünce bulgu vermeye başlar. Kanlı, kötü kokulu vajinal akıntı, cinsel ilişki esnasında veya âdet kanamaları arasında görülen anormal kanamalar, âdet kanamalarının normalden uzun sürmesi ve cinsel ilişki esnasında ağrı hissedilmesi belirtilerin başlıcalarıdır.
Serviks kanseri belirti vermeye başladığındaysa hastalık genellikle geç evrelerdedir. İşte bu nedenle serviks kanserinin erken tanısındaki en önemli test PAP smear testidir Son yıllarda jinekolojik muayene ve jinekolojik kontrollerin rutin bir parçası haline gelmiştir. Rahim ağzı kanseri kadın üreme sistemi kanserleri arasında meme kanserinden sonra ikinci sıklıkta görülür. Hastalığın %90’nından, cinsel temasla bulaşan HPV (Human Papilloma Virüsü) enfeksiyonu sorumludur.
HPV Enfeksiyonu ve Smear Testi
HPV (Human Papilloma virüs) toplumda oldukça yaygın olup, çoğunlukla cinsel temasla bulaşmakta yaklaşık 80 tipten oluşan bir kısmı düşük risk içeren (siğil yapan) bir kısmı da yüksek riske (yani rahim ağzı hücrelerini değiştirme potansiyeline) sahip bir virüstür. HPV tip 16 ve 18 rahim ağzı kanserlerinin %70’inden sorumludur. Günümüzde bu iki yüksek riskli grup için aşı geliştirilmiştir. Dolayısıyla tüm genç erişkin kadınların aşılanması kanser oranını %70 azaltacaktır.
CO-TEST NEDİR?
Rahim ağzı kanseri için yapılan smear testi ve HPV tesinin aynı anda yapılması, co-test olarak adlandırılmaktadır. Smear için elde edilen örnek, HPV DNA değerlendirilmesinde de kullanılır. HPV için ayrı bir örnek almaya gerek yoktur. İki testin de değerlendirilmesi sonuçların daha güvenilir olmasını sağlar. Bundan dolayı da 30-65 yaş arası kadınlar için smear testi yerine Co-test yapılmalıdır.
Smear testi nasıl yapılır?
Smear testi birkaç dakika süren basit ve kolay bir testtir. Küçük ve yumuşak bir fırçanın rahim ağzına sürülerek, rahim ağzı yüzeyini kaplayan ya da oraya dökülen hücre örnekleri toplanır ve cam üzerine yayılır yada özel bir sıvıyla sabitlendikten sonra laboratuvara gönderilir.
Patolog tarafından bu hücreler mikroskop altında incelenerek anormal gelişim olup olmadığına bakılır. Asıl hedef olası bir kanseri saptamanın yanı sıra, kanser olmayan ancak kansere dönüşüm olasılığı olan hücrelerin tespitidir. Önemli olan noktalardan birisi de smearı değerlendirecek olan patoloğun özellikle bu konuda deneyimli olmasıdır.
İşlem öncesi bazı noktalara dikkat edilmelidir. Smear testi alınmadan önce 2 günlük bir cinsel perhize girilmesi iyi olur. En az 72 saat vajinal ilaç, övül, fitil, tampon ya da krem gibi materyaller kullanılmamalıdır. Smear testi alınmadan önce vajinal duş alınmaması ve vajina içinin yıkanmaması gerekir. Adetliyken mümkünse smear alınmamalıdır.
Smear testi alındıktan sonra lekelenme tarzı kanamalar olabilir, Cinsel ilişkiye girilmesi sorun teşkil etmez. Smear testi ağrıya yol açmaz. Bu işlemden sonra hasta günlük aktivitelerini yapabilir.
Gebelerde Tarama
Gebelerde tarama ilk üç ayda yapılabilir. Alınan smearın düşük veya bebek ölümüne yol açmadığı kesindir. Ancak leke tarzı kanama olabilir.
Smear Testi Kimlere ve Ne Sıklıkta Yapılmalıdır?
Smear testi ilk cinsel ilişkiden 3 yıl sonra ya da 21 yaşından sonra yapılmaya başlanmalıdır.
21-30 yaş aralığında 3 yılda bir olması yeterlidir.
Yüksek risk grubundaki kadınlara ise yılda bir kez yapılmalıdır.
30-65 yaş arasında tek başına yapılıyorsa yine 3 yılda bir, HPV testi ile birlikte yapılıyorsa 5 yılda bir tarama yapılması yeterlidir.
65 yaş üzerinde ise eğer son 10 yıl içerisinde yapılan smear testlerinde sorun yoksa hiç yapılmayabilir. Tarama sonlanmasının 65 yaş olması konusunda tüm otoriteler fikir birliğine varmıştır. Daha ileri yaşlarda smear taraması gereksizdir.
Yine rahmi iyi huylu sebeplerle alınmış olan hastalardan hiç smear alınmayabilir. Bununla birlikte smear testinin yaklaşık %20 oranında yanılma payı olduğu ve HPV tiplemesiyle birlikte Pap smear taraması kansere karşı korunmada daha duyarlıdır
Taramada yüksek riskli grup da; HIV pozitif , bağışıklık sistemi yetersiz, östrojen kullanımı olan, organ transplantasyonu yapılan, kemoterapi ve kortizon tedavisi alanlarda tarama sıklığı artırılmalıdır.
Bununla beraber rahim ağzı kanseri açısından bir de yüksek riskli bir grup vardır bunlar Sigara kullananlar, Poligamik (çok eşli) kadınlar, veya partnerleri çok eşli olan kadınlar,
İlk cinsel tecrübesini genç yaşlarda yaşayanlar, Human Papilloma Virüs (HPV) enfeksiyonu taşıyanlar. Doğum kontrol hapı kullananlardır, düşük A vitamini ve sağlıklıksız beslenenlerde rahim ağzı kanser riski artar.
Smear testi bakirelere yapılır mı?
Smear testi, cinsel hayatı başlamamış kadınlara yapılmamaktadır. Rahim ağzı kanserine yol açan faktörler, genellikle HPV virüsüdür. Bu virüs ise cinsel ilişki ile bulaşmaktadır. Bu sebeple de cinsel ilişki ya da herhangi bir temas yaşamayan kadınların smear testi yaptırmasına gerek yoktur.
Bu test rahim ağzı kanserini taramaya yönelik ülkemiz ve pek çok ülkede de uygulanır.
Smear (yayma) testinin uygulamasının yaygınlaşmasıyla bu hastalıktan ölüm oranı %50 azalmıştır.
Dr. Sebahat Turan
Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı
0312. 285 3000
www.doğaldoğummerkezi.com
www.doğaldoğumankara.com